lankamail.online

📚 විභාග කන්දක් මැද හතිලන ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපනය: වෙනස් විය යුත්තේ කොතැනින්ද? 🚨👇 "අද අපේ දරුවන් ඉගෙන ගන්නේ ජීවත් වෙන්න නෙවෙයි, විභාග සමත් වෙන්න විතරයි. මේ ක්‍රමය ඇතුළේ නිර්මාණශීලී මිනිසෙක් වෙනුවට බිහිවෙන්නේ කටපාඩම් කරන මැෂින් එකක් විතරයි." 🎓💔 ශ්‍රී ලංකාවේ නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය කියන්නේ ආසියාවේ තියෙන පැරණිතම වගේම වටිනාම දායාදයක්. 🇱🇰 හැබැයි එදා 1940 ගණන්වල සී. ඩබ්ලිව්. ඩබ්ලිව්. කන්නන්ගර මහත්මයා බිහිකරපු ඒ උදාර නිදහස් අධ්‍යාපන ක්‍රමය, 2026 අවුරුද්දේ ඉන්න වර්තමාන දරුවන්ට කොච්චර දුරට ගැලපෙනවද? 🤔 අද අපේ අධ්‍යාපනය තීරණය වෙන්නේ 5 වසර ශිෂ්‍යත්වය, සාමාන්‍ය පෙළ (O/L) සහ උසස් පෙළ (A/L) කියන මහා විභාග තුනක් උඩ විතරයි. මේ ක්‍රමයේ තියෙන ප්‍රායෝගික ගැටලු සහ එය වෙනස් විය යුතු ආකාරය ගැන අද අපි සවිස්තරාත්මකව කතා කරමු. ⚙️💡 🏫 ලංකාවේ පාසල් අධ්‍යාපනයේ ප්‍රධාන අවධීන් 3 අපේ රටේ දරුවෙක් තමන්ගේ ජීවිතයේ වටිනාම කාලය පාසල තුළ ගෙවන්නේ ප්‍රධාන අදියර තුනක් යටතේයි: 1️⃣ ප්‍රාථමික අධ්‍යාපනය (1 - 5 ශ්‍රේණි): 🧒🎒 ළමා කාලය සතුටින් ගතකරන්න ඕනෙම වයසේදී, අපේ දරුවන් මුහුණ දෙන පළවෙනි මහා පීඩනය තමයි ...

රැය පුරා ෆෝන් එක චාජ් කරනවාද? නැත්නම් උදේටද? මෙන්න බැටරිය රකින්න නියම රහස! 🔋✨ ​"හැමදාම රෑට ෆෝන් එක චාජ් එකට දාලා නිදාගන්න එක ඔයාගේ ෆෝන් එකේ ආයු කාලය හෙමින් හෙමින් හොරකම් කරනවා කියලා ඔයා දැනන් හිටියාද?" ​අද කාලේ අපිට අපේ ෆෝන් එක නැතුවම බැහැ නේද? 📲 හැබැයි ගොඩක් දෙනෙක් කරන ලොකුම වැරැද්දක් තමයි රෑ නින්දට යද්දී ෆෝන් එක චාජ් එකට දාලා, උදේ වෙනකම්ම ඒක ඒ විදිහටම තියන එක. 😴 ​සමහරු කියනවා ඒකෙන් බැටරිය පිපිරෙන්න පුළුවන් කියලා, තවත් සමහරු කියනවා දැන් එන ස්මාර්ට්ෆෝන් වලට එහෙම වෙන්නේ නැහැ කියලා. 🤔 ඇත්තටම මොකක්ද මේකේ තියෙන ඇත්ත නැත්ත? අපි බලමු අපේ ෆෝන් එකේ බැටරි ලයිෆ් එක උපරිමයෙන් රැකගන්න පුළුවන් හොඳම විදිහ මොකක්ද කියලා! 👇 ​🛑 රෑ පුරා චාජ් කිරීමේ ඇත්තම කතාව (Overnight Charging) ​දැන් තියෙන ස්මාර්ට්ෆෝන් සේරම පාහේ හදලා තියෙන්නේ Lithium-ion (ලිතියම්-අයන) බැටරි වලින්. 🔋 මේ බැටරි 100%ක් චාජ් වුණාම ස්වයංක්‍රීයවම විදුලි බලය ලබාගන්න එක නතර කරනවා (Auto-cut). ඒ නිසා බැටරිය පිපිරෙන්න තියෙන ඉඩ කඩ නම් හුඟක් අඩුයි. ​හැබැයි ප්‍රශ්නය තියෙන්නේ මෙතනයි. 100%ක් චාජ් වුණාට පස්සෙත් ෆෝන් එක දිගටම ප්ලග් එකට ...

රොබින් හුඩ්ගේ සෙවනැල්ල මැකී යයිද? ෂර්වුඩ් වනයේ සුපිරි වෘක්ෂය 'මේජර් ඕක්' ඉතිහාසයට එක්වෙයි ලෝක ප්‍රසිද්ධ රොබින් හුඩ්ගේ වීර කතා ඇසූ සැමට බ්‍රිතාන්‍යයේ "ෂර්වුඩ් වනාන්තරය" (Sherwood Forest) අමුතු තැනක් නෙවෙයි. දුප්පතුන් වෙනුවෙන් පෙනී සිටි රොබින් හුඩ් සහ ඔහුගේ සගයන් සැඟවී සිටියා යැයි කියනු ලබන, වසර දහසකට වඩා පැරණි, දැවැන්ත "මේජර් ඕක්" (Major Oak) වෘක්ෂය අද වන විට බරපතල තර්ජනයකට මුහුණ දී තිබෙනවා. කාලයත් සමඟ දිරාපත් වෙමින් පවතින මේ වෘක්ෂය, සොබාදහමේ සහ ඉතිහාසයේ අපූරු සිහිවටනයක් ලෙස රැක ගැනීමට පරිසරවේදීන් ලොකු සටනක් දෙනවා. රොබින් හුඩ්ගේ සෙවනැල්ල බඳු මේ සුපිරි වෘක්ෂය ඇත්තටම ඉතිහාසයට විතරක්ම සීමා වෙන්න යන්නේ ද කියා අද අපි සොයා බලමු. "වසර දහසක් පුරා ලෝක ඉතිහාසයේ පෙරළි දෙස බලා සිටි, රොබින් හුඩ්ගේ නිවහන වූ ෂර්වුඩ් වනයේ මහා ඕක් වෘක්ෂය අද තම අවසාන කාලය ගෙවමින් සිටී." කවුද මේ "මේජර් ඕක්"? එංගලන්තයේ නොටින්හැම්ෂයර් (Nottinghamshire) හි පිහිටි ෂර්වුඩ් වනයේ තේජවන්තව නැගී සිටින ...

නෙප්චූන්ගේ අමුතු චන්ද්‍රයා: මහා විනාශයකින් බේරුණු තනි අසහාය සාක්ෂිකරුවා! අභ්‍යවකාශය කියන්නේ හැමදාමත් අපිට අලුත් අභිරහස් මවන තැනක්. අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කෙළවරක පිහිටලා තියෙන, නිල් පාටින් දිදුලන නෙප්චූන් (Neptune) ග්‍රහලෝකය ගැන අලුත්ම විද්‍යාත්මක සොයාගැනීමක් දැන් ලෝකයේම අවධානය දිනාගෙන තියෙනවා. ඒ තමයි නෙප්චූන් වටා කක්ෂගත වෙලා තියෙන ඉතාමත් අමුතු හැසිරීමක් පෙන්නුම් කරන එක්තරා චන්ද්‍රයෙක් පිළිබඳ පුවත. විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ මේ චන්ද්‍රයා අතීතයේ සිදුවූ මහා අභ්‍යවකාශ විනාශයකින් බේරුණු එකම එක සාක්ෂිකරුවා වෙන්න පුළුවන් කියලායි! කවුද මේ "නෙරීඩ්" (Nereid)? නෙප්චූන් ග්‍රහයාට අයිති මේ අමුතුම චන්ද්‍රයාගේ නම තමයි "නෙරීඩ්". මේ චන්ද්‍රයා අනිත් හැම චන්ද්‍රයෙකුටම වඩා වෙනස් වෙන්නේ එයා ගමන් කරන කක්ෂය (Orbit) නිසයි. සාමාන්‍යයෙන් චන්ද්‍රයෙක් ග්‍රහලෝකයක් වටා යන්නේ රවුම් හැඩයට සමාන කක්ෂයක වුණත්, නෙරීඩ් ගමන් කරන්නේ ඉතාමත් දිගටි, බිත්තරයක හැඩය ගත්තු (Highly Eccentric) කක්ෂයකයි. මේ නිසා එයා සමහර වෙලාවට නෙප්චූන්ට ගොඩක් ළං වෙනවා, තවත් වෙලාවකට ගොඩක් ඈතට යනවා. "ඈත විශ්වයේ සැඟවුණු නෙප...

ඩෙංගු කියන්නේ ඇත්තටම මාරාන්තික ලෙඩක්ද? ඔබ දැනගත යුතුම ඇත්ත මෙන්න! ඩෙංගු කියන්නේ ඇත්තටම මාරාන්තික ලෙඩක්ද? ඔබ දැනගත යුතුම ඇත්ත මෙන්න! ලංකාවේ අපිට ඩෙංගු කියන්නේ අලුත් ලෙඩක් නෙවෙයි. හැම අවුරුද්දකම වැසි කාලයත් එක්ක ඩෙංගු රෝගීන් ප්‍රමාණය සීඝ්‍රයෙන් වැඩි වෙනවා. හැමෝම කියන්නේ ඩෙංගු හැදුණොත් මාරාන්තික වෙන්න පුළුවන් කියලා. හැබැයි හැම ඩෙංගු රෝගියෙක්ම මරණයට පත්වෙන්නේ නැහැ. එහෙනම් ඩෙංගු මාරාන්තික වෙන්නේ කොහොමද? අපි මේ ගැන හරියටම දැනුවත් වෙලා ඉන්න එක අපේ වගේම අපේ ආදරණීයයන්ගේ ජීවිත බේරගන්න උදව් වෙනවා. අද අපි කතා කරන්නේ ඩෙංගු රෝගයේ සැබෑ තත්ත්වය සහ එය මාරාන්තික වෙන්නේ කුමන අවස්ථාවලදීද යන්නයි. "ඩෙංගු මුල් අවධියේදීම හඳුනාගෙන නිසි වෛද්‍ය උපදෙස් පිළිපැදීමෙන් මාරාන්තික සංකූලතා සම්පූර්ණයෙන්ම වළක්වා ජීවිතය සුරක්ෂිත කරගත හැකියි." ඩෙංගු මාරාන්තික තත්ත්වයට හැරෙන්නේ ඇයි? සාමාන්‍ය ඩෙංගු උණ (Dengue Fever) නිසි විවේකය සහ ප්‍රතිකාර එක්ක සුව කරන්න පුළුවන්. හැබැයි මේක මාරාන්තික වෙන්නේ තත්ත්වය ඩෙංගු රක්තපාත උණ (Dengue Hemorrhagic Fever - DHF) දක්වා ...

අඟහරු ලෝකේ ජීවත් වෙන්න කලින් පෘථිවියේ හදපු අපූරු "කෘතිම ලෝකය": Biosphere 2 හි කතාව මිනිසා කියන්නේ හැමදාමත් අලුත් දේවල් හොයාගෙන යන්න කැමති ජීවියෙක්. පෘථිවියෙන් එහාට ගිහින් වෙනත් ග්‍රහලෝකයක, විශේෂයෙන්ම අඟහරු ග්‍රහයා මත මිනිස් ජනාවාස පිහිටුවන්න පුලුවන්ද කියන එක අද වෙද්දී ලෝකයේ තියෙන ලොකුම මාතෘකාවක්. හැබැයි මේ හීනය සැබෑ කරගන්න කලින්, මිනිස්සුන්ට වෙනත් ග්‍රහලෝකයක කෘතිම පරිසරයක් ඇතුළේ ජීවත් වෙන්න පුලුවන්ද කියලා බලන්න මීට අවුරුදු ගණනාවකට කලින් අපූරු පරීක්ෂණයක් කෙරුණා. ඒ තමයි ඇමරිකාවේ ඇරිසෝනා කාන්තාරයේ අක්කර 3.15 ක දැවැන්ත භූමියක ඉදිවුණු Biosphere 2 (බයෝස්ෆියර් 2) ව්‍යාපෘතිය. "අඟහරු මත මිනිස් ජනාවාස තනන්නට පෙර, පෘථිවියේ කාන්තාරයක් මැද අක්කර තුනක වීදුරු මන්දිරයක සිරවී කල මහා ජීව විද්‍යාත්මක සටන." මොකක්ද මේ Biosphere 2 කියන්නේ? පෘථිවිය කියන්නේ අපේ පළවෙනි ජීව ගෝලය (Biosphere 1) නම්, මිනිසා විසින්ම නිර්මාණය කරපු දෙවැනි ජීව ගෝලය තමයි මේ Biosphere 2 කියන්නේ. මේක සම්පූර්ණයෙන්ම වාතය හෝ වෙනත් කිසිම දෙයක් පිටතින් ඇතුල් වෙන්න බැරි වෙන්න වීදුර...

​අපි ජීවත් වෙන්නේ පෘථිවියේ කියලා කිව්වට, ඇත්තටම විශ්වය කියන මහා සාගරය ඇතුළේ අපේ නියම ැන මොකක්ද කියලා ඔබ කවදාහරි හිතලා තියෙනවාද? අපේ සූර්යග්‍රහ මණ්ඩලය අයිති වෙන්නේ 'ක්ෂීරපථය' (Milky Way) මන්දාකිනියටයි. හැබැයි මෑතකදී විද්‍යාඥයන් සොයාගෙන තිබෙනවා, අපේ මේ මුළු මන්දාකිනියම විශ්වයේ තියෙන අතිදැවැන්ත ව්‍යුහයක එක පුංචි කොටසක් විතරයි කියලා. ඒ දැවැන්ත ව්‍යුහය හඳුන්වන්නේ 'ලනියාකියා' (Laniakea Supercluster) කියන නමින්. අද අපි කතා කරන්නේ ආලෝක වර්ෂ මිලියන 500ක් පුරා විහිදුණු මේ විශ්වීය මහා නිවස ගැනයි. ​මොකක්ද මේ 'ලනියාකියා' කියන්නේ? ​සරලවම කිව්වොත්, 'ලනියාකියා' කියන්නේ මන්දාකිනි දහස් ගණනක් එකතු වෙලා හැදුණු සුපිරි මන්දාකිනි පොකුරක් (Supercluster). හවායි භාෂාවෙන් 'ලනියාකියා' කියන වචනයේ තේරුම "මැනිය නොහැකි අහස" නැතහොත් "අනන්ත ස්වර්ගය" කියන එකයි. අපේ ක්ෂීරපථය වගේ තවත් මන්දාකිනි ලක්ෂයක් විතර මේ එකම සුපිරි පොකුර ඇතුළේ තියෙනවා. ​"අප මුළු විශ්වයම ගවේෂණය කිරීමට වෙර දැරුවද, අප තවමත් සිටින්නේ මිලියන 500ක ආලෝක වර්ෂ ්‍රමාණයක් ුරා විහිදුණු 'ලනියා...

දිනපතා පොදු ප්‍රවාහන සේවය භාවිතා කරන ලංකාවේ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවට ඉතාමත් සතුටුදායක පුවතක් පසුගියදා වාර්තා වුණා. ඒ අපේ රටේ මගී ප්‍රවාහන සේවාව වඩාත් කාර්යක්ෂම සහ ගුණාත්මක තලයකට ඔසවා තැබීම සඳහා නවීන පන්නයේ FOTON මෙට්‍රෝ බස් රථ 104 ක් ශ්‍රී ලංකාවට ලබා දීමට කටයුතු සූදානම් කර තිබීමයි. චීනයේ බීජිං නුවර පිහිටි ප්‍රමුඛ පෙළේ වාණිජ වාහන නිෂ්පාදන සමාගමක් වන FOTON International Corporation ආයතනයේදී මේ පිළිබඳ විශේෂ නිල උත්සවයක් පවත්වා තිබෙනවා. ​"මෙම නවීන බස් රථ 104 මෙරටට ගෙන්වීම හරහා ශ්‍රී ලංකාවේ පොදු ප්‍රවාහන ක්ෂේත්‍රයේ දැවැන්ත ගුණාත්මක වෙනසක් සිදු කිරීමට බලාපොරොත්තු වන අතර, මගී ජනතාවට වඩාත් සුරක්ෂිත, සුවපහසු සහ නවීන සංචාරක අත්දැකීමක් ලබා දීම මෙහි ප්‍රධානතම අරමුණයි." ​චීනයේ FOTON කර්මාන්තශාලාවෙන් ලංකාවට විශේෂ පරීක්ෂාවක් ​ලංකා මෙට්‍රෝ ට්‍රාන්සිට් (Lanka Metro Transit) ආයතනයේ ප්‍රධාන විධායක නිලධාරීවරයා ඇතුළු ශ්‍රී ලාංකික නිලධාරීන් කණ්ඩායමක් පසුගියදා චීනයේ පිහිටි FOTON නිෂ්පාදන කර්මාන්තශාලාව වෙත ගොස් තිබෙනවා. එහිදී ඔවුන් මෙම බස් රථවල තාක්ෂණික තත්ත්වයන් සහ පිරිවිතරයන් ඉතා සමීපව පරීක්ෂා කර ඇති ...

අද කාලේ අපිට වෙලාව බලන්න ඕනෙම නම් සාක්කුවෙන් හෝ අතින් ස්මාර්ට් ෆෝන් එක ගත්තම ඇති. හැබැයි තවමත් තමන්ගේ මැණික් කටුවට ලස්සන අත්ඔරලෝසුවක් නැතුව ගෙදරින් එළියට නොබහින විශාල පිරිසක් ඉන්නවා. ඔබ කවදාවත් හිතුවද මිනිස්සු තවමත් ඔරලෝසු බඳින්නේ ඇයි කියලා? ඒක නිකම්ම විලාසිතාවක් විතරක් නෙවෙයි. මනෝවිද්‍යාත්මකව බැලුවොත්, නිතරම ඔරලෝසුවක් පාවිච්චි කරන අයගේ පෞරුෂය සහ මානසිකත්වය ගැන පුදුම හිතෙන කතා පෙළක් හෙළි වෙනවා. කාලයට වඩා පාලනයට ඇති ආශාව ​බොහෝ දෙනෙක් හිතන්නේ ඔරලෝසුවක් බඳින්නේ වෙලාවට වැඩ කරන්න, නැත්නම් පරක්කු වෙයි කියලා බයට කියලයි. හැබැයි මනෝවිද්‍යාත්මක පර්යේෂණවලින් හෙළි වෙන්නේ ඊට වඩා හාත්පසින්ම වෙනස් කතාවක්. නිතරම ඔරලෝසුවක් බඳින කෙනෙක් උත්සාහ කරන්නේ තමන්ට පාලනය කරන්න බැරි, අස්ථිර ලෝකය ඇතුළේ තමන්ගේ ජීවිතයට යම්කිසි පැහැදිලි රාමුවක් සහ සැලැස්මක් (structure) හදාගන්නයි. ​"නිරන්තරයෙන් අත්ඔරලෝසු පළඳින්නන් ප්‍රමාද වීම ගැන බිය නොවෙති; ඔවුන් උත්සාහ කරන්නේ අනපේක්ෂිත ලෝකයක් තුළ තම ජීවිතයට පැහැදිලි ව්‍යුහයක් සහ පාලනයක් නිර්මාණය කර ගැනීමටයි." ​වගකීම සහ විශ්වාසවන්තභාවය ​මනෝවිද්‍යාඥයන් පවසන විදිහට අතේ ඔරලෝසු...

ලෝකයේ වේගයෙන්ම ජනප්‍රිය වන සන්නිවේදන යෙදුමක් (App) වන ටෙලිග්‍රෑම් (Telegram) සහ ඉන්දීය රජය අතර මේ දිනවල අලුත්ම තාක්ෂණික සහ දේශපාලනික යුද්ධයක් නිර්මාණය වී තිබෙනවා. සාමාන්‍යයෙන් රජයකින් කිසියම් තහනමක් පැනවූ විට සමාජ මාධ්‍ය ආයතන නිල නිවේදන නිකුත් කරමින් ඉතා සංයමයෙන් ප්‍රතිචාර දැක්වීම සිරිතක් වුවත්, මෙවර ටෙලිග්‍රෑම් ආයතනය ඉන්දීය රජයේ තීරණයට උපහාසාත්මක සහ දාර්ශනික පිළිතුරක් ලබා දී තිබෙන්නේ මුළු ලෝකයේම අවධානය දිනාගනිමින්. ​මොකක්ද මේ ටෙලිග්‍රෑම් තහනම? ​ලබන ජුනි 21 වැනිදා පැවැත්වීමට නියමිත ඉන්දියාවේ සුප්‍රකට "NEET-UG 2026" වෛද්‍ය ප්‍රවේශ නැවත විභාගයට පෙර, විභාග ප්‍රශ්න පත්‍ර ටෙලිග්‍රෑම් හරහා කාන්දු වන බවට චෝදනා එල්ල වුණා. මේ හේතුවෙන් ඉන්දීය තොරතුරු තාක්ෂණ අමාත්‍යාංශය (MeitY) විසින් ඉන්දියාව තුළ තාවකාලිකව ටෙලිග්‍රෑම් යෙදවුම අවහිර කිරීමට පියවර ගනු ලැබුවා. ​"ලෝකයේ සෑම වසරකම මිනිසුන් ලක්ෂ 3ක් පමණ දියේ ගිලී මිය යනවා. සමාජය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා දැන් වතුර පානය කිරීම හෝ ළඟ තබා ගැනීම නීති විරෝධීයි. එමෙන්ම ඝන ආහාර නිසා මිනිසුන් හිරවී මියයන බැවින් රජය ඒවාද තහනම් කිරීමට සලකා බලමින් සිටිනවා...

අප ජීවත් වන මේ මහා විශ්වයෙන් 95%ක්ම නිර්මාණය වී තිබෙන්නේ කුමකින්ද කියා අදටත් විද්‍යාඥයන් හරියටම දන්නේ නැහැ. "අඳුරු පදාර්ථය" (Dark Matter) සහ "අඳුරු ශක්තිය" (Dark Energy) ලෙස හඳුන්වන මේ අභිරහස් කොටස්, විශ්වය පුරා පැතිර තිබුණත් ඒවා ඇසට පෙනෙන්නේවත්, සාමාන්‍ය උපකරණවලට හසුවන්නේවත් නැහැ. ඒ වගේම විශ්වයේ ඈත කෙළවරක සිදුවන මහා පිපිරීම් නිසා ඇතිවන "ගුරුත්වාකර්ෂණ තරංග" (Gravitational Waves) හසුකර ගැනීමත් අතිශය දුෂ්කර කාර්යයක්. ​නමුත් මෑතකදී බ්‍රිතාන්‍යයේ ඉම්පීරියල් කොලේජ් ලන්ඩන් සහ ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ පර්යේෂකයන් එකතු වෙලා මේ අභිරහස් සෙවීමේ ගමනේ තිබුණු ලොකුම තාක්ෂණික බාධකයක් ජයගන්න සමත් වෙලා තියෙනවා. ඒ අලුත්ම "ක්වොන්ටම් සෙන්සර්" (Quantum Sensor) තාක්ෂණය හරහායි. ​මොකක්ද මේ මහා බාධකය? ​විශ්වයේ තියෙන මේ ඉතාම සියුම් තරංග සහ අංශු හඳුනාගන්න විද්‍යාඥයන් භාවිතා කරන්නේ "ඇටම් ඉන්ටර්ෆෙරොමීටර්" (Atom Interferometers) කියන සංවේදී උපකරණයි. මෙතනදී ලේසර් කිරණ මගින් පරමාණු වලාකුළු දෙකකට බෙදා, ඒවායේ සිදුවන ඉතාම කුඩා චලනයන් මැන බලනු ලබනවා. ​නමුත් මෙතනදී මතු වුණ...

තාක්ෂණික ලෝකයේ හැමෝම මඟ බලාගෙන හිටපු ලොකුම පෙරළියක් සිද්ධ වෙලා තියෙනවා. ඒ තමයි ගූගල් (Google) සමාගම විසින් ඔවුන්ගේ අලුත්ම මෙහෙයුම් පද්ධතිය වන Android 17 නිල වශයෙන් නිකුත් කිරීම. "Android 17 is here" යන තේමාවෙන් ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් සංවර්ධක බ්ලොග් අඩවිය හරහා නිකුත් කරපු මේ අලුත් අප්ඩේට් එක, අපේ එදිනෙදා ස්මාර්ට්ෆෝන් භාවිතය සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරන්න සමත් වෙනවා. සරලවම කිව්වොත්, මේ පාර Google ලා අවධානය යොමු කරලා තියෙන්නේ ෆෝන් එකේ වේගය (Performance), ආරක්ෂාව (Security) වගේම එකවර වැඩ කිහිපයක් කිරීමේ හැකියාව (Multitasking) උපරිම මට්ටමට ගේන්නයි. "තාක්ෂණය කියන්නේ දිනෙන් දින අලුත් වන දෙයක්. Android 17 හරහා ගූගල් උත්සාහ කරලා තියෙන්නේ පාරිභෝගිකයාට වඩාත් නිදහස්, වේගවත් මෙන්ම ආරක්ෂිත ස්මාර්ට්ෆෝන් අත්දැකීමක් ලබා දෙන්නයි. විශේෂයෙන්ම ෆෝල්ඩබල් (නැවිය හැකි) දුරකතන සහ ආරක්ෂාව ගැන මෙහිදී සුවිශේෂී අවධානයක් යොමු කර තිබෙනවා." App Bubbles: ඕනෑම ඇප් එකක් ෆ්ලෝටින් වින්ඩෝ එකක් කරන්න පරණ ඇන්ඩ්‍රොයිඩ් සංස්කරණ වල අපිට බබල්ස් (Bubbles) විශේෂාංගය දැකගන්න ලැබුණේ මැසෙන්ජර් වගේ චැට් ඇප්ස් වල විතරයි. හැබැයි ...

අභ්‍යවකාශය කියන්නේ හැමදාමත් අපිට පුදුම දේවල් ඉතිරි කරපු තැනක්. හැබැයි මෑත ඉතිහාසයේ විද්‍යාඥයන් සොයාගත්ත ලොකුම සහ පුදුමාකාරම රහසක් ගැන තමයි අද අපි කතා කරන්න යන්නේ. අපේ සූර්යයා වගේ මිලියන 4ක ගුණයක ස්කන්ධයක් තියෙන, හැබැයි කිසිම සද්දයක් බද්දයක් නැතුව නිශ්ශබ්දව බලාගෙන ඉන්න මහා දැවැන්තයෙක් අපේ ක්ෂීරපථය (Milky Way) මන්දාකිණියේ හදවත මැද හැංගිලා ඉන්නවා. ඒ තමයි "සජිටේරියස් A*" (Sagittarius A*) කළු කුහරය. කවුද මේ සජිටේරියස් A*? පෘථිවියේ ඉඳන් ආලෝක වර්ෂ 27,000ක් ඈතින්, අපේ මන්දාකිණියේ හරියටම මැද තමයි මේ සුපිරි කළු කුහරය පිහිටලා තියෙන්නේ. මේක කොච්චර ලොකුද කියනවා නම්, අපේ සූර්යයා වගේ තරු මිලියන 4ක් එකතු කරලා හැදුවා වගේ දැවැන්ත ස්කන්ධයක් මීට අයිතියි. 2022 වර්ෂයේදී "ඉවෙන්ට් හොරයිසන් ටෙලස්කෝපය" (Event Horizon Telescope) මගින් මේ කළු කුහරයේ පළමු ඡායාරූපය ලෝකයට මුදාහරිනකම්ම, මේක අභ්‍යවකාශයේ හැංගිලා තිබුණු අභිරහසක්. "අපේ ක්ෂීරපථ මන්දාකිණියේ හදවත මැද, සූර්යයා මෙන් මිලියන 4ක ස්කන්ධයක් ඇති, ආලෝක වර්ෂ 27,000ක් ඈතින් පිහිටි සජිටේරියස් A* කළු කුහරයේ පළමු ඡායාරූපය විද්‍යාඥයන් විසින් අනා...

ලෝකයේ තියෙන අද්භූතම සහ විශ්මයජනක ඓතිහාසික නිර්මාණයක් තමයි එංගලන්තයේ පිහිටලා තියෙන ස්ටෝන්හෙන්ජ් (Stonehenge) ගල් කුළුණුවලින් යුත් ස්මාරකය. වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මේ මහා ගල් කුළුණු මෙතනට ගෙනාවේ කවුද, ඒවායින් කළේ මොනවාද කියන එක ලෝකයටම ලොකු ප්‍රහේලිකාවක් වුණා. හැබැයි මේ හැම ප්‍රශ්නයකටම උත්තර සපයන අපූරු සොයාගැනීමක් පසුගියදා බ්‍රිතාන්‍යයේ පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් විසින් සිදුකර තිබෙනවා. ඒ තමයි දැනට තියෙන ස්ටෝන්හෙන්ජ් ස්මාරකයට වඩා අවුරුදු 500ක් විතර පැරණි, එහි මුල්ම සැලසුම (Prototype) ලෙස හැඳින්විය හැකි ලීයෙන් කළ සරල ආකෘතියක් සොයාගැනීමයි. කොහෙන්ද මේක හමුවුණේ? මේ අලුත් බිම්කඩ හමුවෙලා තියෙන්නේ ප්‍රධාන ස්ටෝන්හෙන්ජ් ස්මාරකයේ ඉඳලා සැතපුම් තුනක් (කිලෝමීටර් 5ක් විතර) ඈතින් පිහිටි බුල්ෆර්ඩ් (Bulford) කියන ප්‍රදේශයෙන්. බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ නිවාස ව්‍යාපෘතියක් සඳහා භූමිය පරීක්ෂා කරද්දී තමයි "Wessex Archaeology" ආයතනයේ ප්‍රවීණ පුරාවිද්‍යාඥ පිල් හාඩින් (Phil Harding) ඇතුළු කණ්ඩායමට මේ අපූරු සාක්ෂි හමුවෙලා තියෙන්නේ. මුලින්ම සාමාන්‍ය වළවල් සමූහයක් වගේ පෙනුනත්, පසුව කරන ලද ගණනය කිරීම්වලින්...

රතු ග්‍රහයාගේ රහස් හෙළිවේ: අඟහරුගෙන් හමු වූ ජීවයේ අලුත්ම සලකුණු! අභ්‍යවකාශය ගැන උනන්දු වන අප සැමගේ නෙත් නිරන්තරයෙන් යොමු වන්නේ අපට අසලින්ම පිහිටි අඟහරු ග්‍රහයා වෙතටයි. පෘථිවියට සමාන පරිසරයක් අතීතයේ තිබූ බවට සැක කෙරෙන අඟහරු ග්‍රහයා (Mars) සම්බන්ධයෙන් නාසා (NASA) ආයතනයේ රෝවර් යානා මගින් මෑතකදී ඉතාමත් වැදගත් සහ විශ්මයජනක තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගෙන තිබෙනවා. වසර බිලියන ගණනක් තිස්සේ රතු ග්‍රහයාගේ පස් සහ ගල් ස්ථර අතර සැඟවී තිබූ මේ රහස්, එතෙක් මෙතෙක් අඟහරුගෙන් හමු වූ සුවිශේෂීම සොයාගැනීම් ලෙසයි විද්‍යාඥයන් හඳුන්වන්නේ. "අඟහරු ග්‍රහයා මත ජීවය පැවති බවට තහවුරු කෙරෙන DNA පූර්වගාමී අණු ඇතුළු කාබනික අණු 21ක් සහ පැරණි වෙරළ තීරයක සලකුණු නාසා රෝවර් යානා මගින් මෑතකදී සොයාගෙන ඇත." එකම ගලකින් හමු වූ කාබනික අණු 21ක්! නාසා ආයතනයේ 'කියුරියෝසිටි' (Curiosity) රෝවර් යානය මගින් අඟහරුගේ 'ගැලේ ආවාටය' (Gale Crater) ආශ්‍රිතව කරන ලද කැණීම් වලදී එකම පාෂාණ සාම්පලයකින් කාබනික අණු (Organic Molecules) 21ක් සොයා ගැනීමට සමත් වී තිබෙනවා. මෙයින් අණු 7ක්ම අඟහරු ග්‍රහයාගෙන් මීට පෙර කිසිම දිනක හමු නොව...

රශ්මිය රක්ත වෙයිද? ‘එල්නිනෝ’ ශ්‍රී ලංකාවට බලපාන්නේ කොහොමද? දේශගුණික විපර්යාස ගැන කතා කරද්දී මෑතකාලීනව ලෝකයේම අවධානය දිනාගත්තු මාතෘකාවක් තමයි 'එල්නිනෝ' (El Niño) කියන්නේ. සරලවම කිව්වොත් මේක පැසිෆික් සාගරයේ ජලයේ උෂ්ණත්වය ඉහළ යාම නිසා මුළු ලෝකයටම බලපාන දේශගුණික රටාවක්. ලෝක දේශපාලනය වගේම ආර්ථිකය පවා හොල්ලන්න පුළුවන් මේ දේශගුණික පෙරළිය, ශ්‍රී ලංකාව වගේ පුංචි දූපතකට කොහොම බලපායිද? කියල අපි විමසලා බලන්න ඕනේ. "ගෝලීය දේශගුණික පෙරළියක් වන එල්නිනෝ තත්ත්වය හේතුවෙන් ඉදිරියේදී ශ්‍රී ලංකාවේ කෘෂිකාර්මික, ආර්ථික සහ සමාජයීය ක්ෂේත්‍රයන්ට දැඩි බලපෑම් එල්ල විය හැකියි." ලංකාවට එන බලපෑම: රස්නය සහ නියඟය එල්නිනෝ තත්ත්වය සක්‍රීය වීමත් එක්ක ලංකාවට සාමාන්‍යයෙන් ලැබෙන නිරිතදිග මෝසම් වැසි රටාව වෙනස් වෙන්න පුළුවන්. මෙහි සෘජු ප්‍රතිඵලයක් විදිහට දිවයිනේ බොහෝ ප්‍රදේශවලට දැඩි උණුසුම් කාලගුණයක් වගේම නියඟයක් ඇතිවීමේ අවදානමක් පවතිනවා. විශේෂයෙන්ම අපේ රටේ ප්‍රධාන කෘෂිකාර්මික කලාපවලට මේකෙන් තදින්ම බැට කන්න සිද්ධ වෙනවා. ආර්ථිකයට සහ ජීවන රටාවට වෙන හානිය වැසි නොලැබී යාම නිසා අපේ ප්‍රධාන ආහා...

අප ජීවත් වන පෘථිවිය සහ සූර්යයා ඇතුළු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බිහිවූයේ මීට වසර බිලියන 4.6කට පමණ පෙරයි. අප සිතා සිටින්නේ අපට දකින්නට ලැබෙන සෑම අභ්‍යවකාශ වස්තුවක්ම මේ කාල සීමාවට අයත් කියාය. නමුත් මෑතකදී, එනම් 2025 ජූලි 1 වනදා චිලී රාජ්‍යයේ පිහිටි සවේක්ෂණ දුරේක්ෂයක් (Survey Telescope) මඟින් සමස්ත තාරකා විද්‍යාවම උඩුයටිකුරු කළ හැකි අමුත්තෙකු සොයාගනු ලැබුවා. ​ඒ නමින් 3I/ATLAS නම් වූ තාරකා අතරින් පැමිණි (Interstellar) සුවිශේෂී ධූමකේතුවකි (Comet). සුප්‍රසිද්ධ ඔක්ස්ෆර්ඩ් විශ්වවිද්‍යාලයේ (Oxford University) විද්‍යාඥයන් විසින් කළ නවතම ගණනය කිරීම්වලට අනුව, මේ ධූමකේතුවේ වයස වසර බිලියන 7ක් පමණ වන බව සොයාගෙන තිබෙනවා! මෙයින් අදහස් කරන්නේ අපේ පෘථිවිය, සූර්යයා හෝ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය බිහිවීමටත් වසර බිලියන 3කට පෙර සිටම මෙම වස්තුව ක්ෂීරපථය (Milky Way) මන්දාකිණිය පුරා තනිවම පාවෙමින් පැමිණ ඇති බවයි. 1. මිනිස් ඉතිහාසයේ සොයාගත් 3 වන අන්තර්තාරකා අමුත්තා (Interstellar Object) අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයෙන් පිටත, වෙනත් ඈත සූර්ය මණ්ඩලයකින් පැමිණි වස්තූන් මිනිසා විසින් සොයාගෙන ඇත්තේ ඉතාමත් කලාතුරකිනි. ඉතිහාසයේ පළමු වරට 2017 දී ...

රාත්‍රී අහස දෙස බලන විට අපට පෙනෙන්නේ නිශ්චල, කළු පැහැති හිස් අවකාශයක දිලිසෙන තරු කිහිපයක් පමණි. නමුත් එම හිස් අවකාශය ඇතුළත මිනිස් මොළයට සිතාගත නොහැකි තරම් අතිදැවැන්ත, මහා මන්දාකිණි (Galaxies) සාගරයක් සැඟව තිබේ. Hubble අභ්‍යවකාශ දුරේක්ෂයේ දත්ත සහ නවීනතම ත්‍රිමාණ (3D) තාක්ෂණය උපයෝගී කරගනිමින් Nottingham විශ්වවිද්‍යාලයේ මහාචාර්ය ක්‍රිස්ටෝපර් කොන්සෙලිස් (Christopher Conselice) ඇතුළු විද්‍යාඥයන් පිරිසක් කළ සුවිශේෂී අධ්‍යයනයකින් හෙළි වී ඇත්තේ, අප නිරීක්ෂණය කළ හැකි විශ්වය (Observable Universe) තුළ අවම වශයෙන් මන්දාකිණි ට්‍රිලියන 2ක් (බිලියන 2000ක්) පවතින බවයි! මෙය මින් පෙර විද්‍යාඥයන් ඇස්තමේන්තු කර තිබූ ප්‍රමාණයට වඩා දහගුණයක (10x) මහා වර්ධනයකි. 1. "ට්‍රිලියන දෙකක්" යනු කෙතරම් විශාලද? අප ජීවත් වන ක්ෂීරපථය (Milky Way) මන්දාකිණිය තුළ පමණක් තරු බිලියන 100ත් 400ත් අතර ප්‍රමාණයක් පවතී. එවැනි මන්දාකිණි ට්‍රිලියන 2ක් විශ්වය පුරා විසිරී ඇතැයි සිතීම පවා මනුෂ්‍ය අපට සිතාගත නොහැකි තරම්ය. පෘථිවියේ ඇති සියලුම වෙරළවල් වල ඇති සියලුම වැලි කැට ප්‍රමාණයට වඩා වැඩි තරු ප්‍රමාණයක් මේ මහා විශ්වය තුළ සැ...

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ මෙතෙක් පැමිණි මාවත උඩුයටිකුරු කරමින්, NASA ආයතනය විසින් විශ්වයේ අපට ආසන්නතම තාරකා මණ්ඩලවල ඇති ග්‍රහලෝකවල ජීවය පවතින්නේද යන්න සෘජුවම සෙවීම සඳහාම වෙන්වූ මහා පරිමාණයේ දුරේක්ෂයක් නිර්මාණය කරමින් සිටී. එය නමින් Habitable Worlds Observatory (HWO) හෙවත් "වාසයට සුදුසු ලෝකයන් නිරීක්ෂණාගාරයයි". හබල් (Hubble) සහ ජේම්ස් වෙබ් (James Webb) දුරේක්ෂවල තාක්ෂණය අභිබවා යන මෙම "සුපිරි දුරේක්ෂය", ඈත තරු වටා කැරකෙන පෘථිවිය වැනි ග්‍රහලෝකවල වායුගෝලය විශ්ලේෂණය කර ජීවයේ සලකුණු (Biosignatures) හඳුනා ගැනීමට සමත් වේ. නමුත් මෙහිදී නැගෙන අතිශය ආකර්ෂණීය සහ ගැඹුරු විද්‍යාත්මක ප්‍රශ්නයක් තිබේ: යම් හෙයකින් මෙම දුරේක්ෂය මඟින් වසර බිලියන ගණනකට පෙර තිබූ අපේම "අතීත පෘථිවිය" දෙස බැලුවේ නම්, එයට අපේ පෘථිවියේ ජීවය හඳුනාගත හැකි වේවිද? මෑතකදී ප්‍රකාශයට පත් වූ නවතම පර්යේෂණයකින් හෙළි වන්නේ, පෘථිවියේ ඉතිහාසය පුරා එහි වායුගෝලය විවිධ අවධි 3ක් යටතේ වෙනස් වී ඇති බවත්, HWO දුරේක්ෂයට ඒ සැම අවධියකදීම ජීවය හඳුනාගැනීමට නම් සුවිශේෂී තාක්ෂණික මට්ටම් සපුරා තිබිය යුතු බවත්ය. 1. වසර බිලියන 3කට ...

දැනට මාස කිහිපයකට පෙර පැවැත්වුණු අධ්‍යයන පොදු සහතික පත්‍ර සාමාන්‍ය පෙළ (O/L) විභාගයේ ප්‍රතිඵල නිකුත් වනතුරු නොඉවසිල්ලෙන් බලා සිටින ලංකාවේ ලක්ෂ සංඛ්‍යාත සිසුන් සහ දෙමාපියන් වෙත විශේෂ පුවතක් වාර්තා වෙනවා. ජාතික පුවත්පතක් වන The Island වාර්තා කරන අන්දමට, මෙවර 2025 සාමාන්‍ය පෙළ විභාග ප්‍රතිඵල නිකුත් කිරීම සැලසුම් කළ දිනට වඩා තරමක් ප්‍රමාද වීමේ ඉඩකඩක් පවතිනවා. ලංකාවේ අධ්‍යාපන ක්ෂේත්‍රයේ සහ විභාග දෙපාර්තමේන්තුවේ තිරය පිටුපස පවතින මේ ගැටලුවට සහ ප්‍රමාදයට සැබෑ හේතුව කුමක්ද? 1. ප්‍රතිඵල ප්‍රමාද වීමට බලපාන ප්‍රධාන හේතුව විභාග ප්‍රතිඵල නිකුත් කිරීම ප්‍රමාද වීමට ප්‍රධාන වශයෙන්ම බලපා ඇත්තේ උත්තර පත්‍ර ඇගයීමේ කටයුතු (Paper Marking) සඳහා ගුරුවරුන් සහ උපකාරක පන්ති දේශකයන් සම්බන්ධ කරගැනීමේදී මතුව ඇති ප්‍රායෝගික ගැටලු කිහිපයකි. විශේෂයෙන්ම විද්‍යාව, ගණිතය සහ ඉංග්‍රීසි වැනි ප්‍රධාන විෂයන් කිහිපයක උත්තර පත්‍ර පරික්ෂා කිරීමේ පරීක්ෂක මණ්ඩල (Marking Panels) සකස් කරගැනීමට බලාපොරොත්තු වූවාට වඩා වැඩි කාලයක් ගතවී තිබීම මෙයට හේතුවයි. 2. පසුගිය වසරවල අත්දැකීම් සහ වත්මන් තත්ත්වය කොවිඩ් වසංගතයෙන් සහ රටේ ඇතිවූ ආ...

මතුපිටින් සාමකාමීව පෙනෙන මහා සාගරය ඇතුළත, මුළු මහත් පෘථිවියේම දේශගුණය උඩුයටිකුරු කළ හැකි මහා බලවේගයන් සැඟව තිබේ. මෑතකදී NASA ආයතනයේ චන්ද්‍රිකා නිරීක්ෂණ මඟින් ශාන්තිකර (පසිෆික්) සාගරයේ සමක කලාපය හරහා ගමන් කරන දැවැන්ත සාගර ජල නැගීමක් (Ocean Swell) හඳුනාගෙන තිබේ. දේශගුණ විද්‍යාඥයන් පවසන අන්දමට මේ සලකුණු කරන්නේ ලෝකයේ දරුණුම දේශගුණික පෙරළියක් වන "එල් නිනෝ" (El Niño) රටාවේ නැවත පැමිණීමයි. මෙය හුදෙක් සාගර රළ නැගීමක් නොව, ඉදිරි වසරවලදී ලෝකයේ ආර්ථිකයට, කෘෂිකර්මාන්තයට සහ මිනිස් ජීවිත මිලියන ගණනකට සෘජුවම බලපෑම් කළ හැකි දේශගුණික කාල බෝම්බයකි. 1. NASA චන්ද්‍රිකා ඇසට හසු වූ "කෙල්වින් රළ" (Kelvin Waves) NASA ආයතනයේ සහ යුරෝපා අභ්‍යවකාශ ආයතනයේ ඒකාබද්ධ Sentinel-6 Michael Freilich චන්ද්‍රිකාව මඟින් ලබාගත් දත්ත වලට අනුව, පසිෆික් සාගරයේ බටහිර දෙස සිට නැගෙනහිර දෙසට (ඇමරිකානු මහද්වීප දෙසට) ගමන් කරන දැවැන්ත "කෙල්වින් රළ" හඳුනාගෙන ඇත. මේවා සාමාන්‍යයෙන් අප මුහුදු වෙරළේ දකින රළ වර්ග නොවේ. මේවා සාගර මතුපිටින් සෙන්ටිමීටර 5 සිට 10 දක්වා පමණක් උසින් යුත්, නමුත් කිලෝමීටර දහස් ගණනක් ප...

අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය ගැන කතා කරද්දී අපට නිතරම ඇසෙන්නේ අඟහරු ග්‍රහයා (Mars) හෝ හඳ (Moon) ගැනයි. නමුත් අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ තියෙන දරුණුම සහ අපායක් බඳු වූ සිකුරු ග්‍රහයා (Venus) ජයගන්න මිනිසා උත්සාහ කළේ මීට දශක ගණනාවකට පෙරයි. එහිදී නොමැකෙන ඉතිහාසයක් සනිටුහන් කරමින්, 1982 මාර්තු මාසයේදී සෝවියට් දේශයේ Venera 13 ප්‍රෝබ් (Probe) යානය සිකුරු ග්‍රහයා මතට සාර්ථකව පතිත වුණා. සිකුරුගේ දාරුණයම පරිසරය හමුවේ විනාශ වීමට පෙර, මේ යානය පෘථිවියට එවූ දත්ත සහ පින්තූර අදටත් විද්‍යාඥයන්ව පුදුමයට පත් කරනවා. 1. සාගර කිලෝමීටරයක් යට පවතින පීඩනය සහ සෙල්සියස් 465ක රස්නය! සිකුරු ග්‍රහයා කියන්නේ සල්ෆියුරික් අම්ල වැසි වහින, සෙල්සියස් අංශක 465ක (ඊයම් පවා දියවන) උෂ්ණත්වයක් තියෙන තැනක්. ඒ වගේම එහි වායුගෝලීය පීඩනය පෘථිවිය වගේ 90 ගුණයකට වඩා වැඩියි. ඒ කියන්නේ පෘථිවියේ මහා සාගරයේ කිලෝමීටරයක් (මීටර් 1000ක්) යටට ගියහම දැනෙන, ඕනෑම සබ්මැරීනයක් වුණත් කුඩු කරලා දාන්න පුළුවන් මහා පීඩනයක් සිකුරු මතුපිට තියෙනවා. මෙවැනි පරිසරයක ලෝහමය යානයක් විනාඩි කිහිපයකට වඩා සුරැකිව තබා ගැනීම සැබවින්ම මහා තාක්ෂණික අභියෝගයක් වුණා. 2. මිනිත්තු 127ක ම...

ලෝකයේ අංක එකේ අභ්‍යවකාශ ආයතනය වන ඇමරිකාවේ NASA ආයතනය සතුව පෘථිවිය වටා කක්ෂගතව ඇති ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය (ISS) වෙත ගගනගාමීන් රැගෙන යාම සඳහා තමන්ගේම කියා කිසිදු ක්‍රමවේදයක් (Spacecraft) තවමත් නොමැති බව ඔබ දන්නවාද? වසර ගණනාවක සිට පවතින මෙම අර්බුදය නිසා ඇමරිකානු රජයට සහ NASA ආයතනයට, ඉලොන් මස්ක්ගේ SpaceX සමාගම සතු Crew Dragon කැප්සියුල මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීමට සිදු වී තිබෙනවා. මෙම තත්ත්වය නුදුරේදීම අවසන් වන ලකුණක් ද පෙනෙන්නට නැහැ. 1. NASA ආයතනයට මොකද වුණේ? 2011 වසරේදී NASA ආයතනය සතු ව තිබූ ප්‍රසිද්ධ "Space Shuttle" (අභ්‍යවකාශ ෂටල) ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කර දමනු ලැබුවා. ඉන්පසුව ඇමරිකාවට තමන්ගේම කියා ගගනගාමීන් අභ්‍යවකාශයට යැවීමේ හැකියාව අහිමි වුණා. එතැන් සිට වසර 9ක් යනතුරු (2020 දක්වා) ඇමරිකානු ගගනගාමීන්ව අභ්‍යවකාශයට යැවීම සඳහා NASA ආයතනයට සිදු වුණේ තමන්ගේ පරම හතුරා වන රුසියාවේ "Soyuz" යානා වල ආසන මුදලට මිලදී ගැනීමටයි. ඒ සඳහා ඔවුන් රුසියාවට ඩොලර් මිලියන සිය ගණනක් ගෙවනු ලැබුවා. 2. ඉලොන් මස්ක් සහ SpaceX ආගමනය රුසියාව මත යැපීම නතර කිරීම සඳහා NASA ආයතනය විසින...

Samsung ස්මාර්ට්ෆෝන් පාවිච්චි කරන අයට, විශේෂයෙන්ම बजෙට් (Budget) කාණ්ඩයේ ෆෝන් එකක් මිලදී ගන්න බලාපොරොත්තු වන හෝ දැනටමත් පාවිච්චි කරන අයට ඉතාමත් සුවිශේෂී පුවතක් විදේශීය මාධ්‍ය විසින් වාර්තා කර තිබෙනවා. ඒ තමයි, Samsung සමාගම විසින් ඔවුන්ගේ මීළඟ මෘදුකාංග යාවත්කාලීන කිරීම වන One UI 9 (Android 15) සංස්කරණය Galaxy A16 5G දුරකතනය සඳහා අභ්‍යන්තරව පරීක්ෂා කිරීම (Internal Testing) ආරම්භ කර තිබීමයි. සාමාන්‍යයෙන් Samsung සමාගම ඔවුන්ගේ අලුත්ම Android සහ One UI Updates මුලින්ම ලබා දෙන්නේ Galaxy S ශ්‍රේණියේ (S24, S25 වැනි) මිල අධික Flagship දුරකතන වලටයි. නමුත් මෙවර ඔවුන් ඉතාමත් කෙටි කාලයකින් රුපියල් ලක්ෂයකට අඩු මිලකට ලබාගත හැකි Galaxy A16 5G දුරකතනය සඳහාද මේ Update එක පරීක්ෂා කිරීමට පටන් ගෙන තිබීම විශේෂත්වයක්. Samsung සමාගමේ සර්වර් (Servers) තුළින් සොයාගත් තොරතුරු වලට අනුව, මේ වන විටත් A166BXXU2BXF1 යන Firmware සංස්කරණය ඔස්සේ මෙම පරීක්ෂණ කටයුතු රහසිගතව සිදු කෙරෙමින් පවතිනවා. වසර 6ක මෘදුකාංග සුරක්ෂිතතාව (6 Years of Updates) Samsung සමාගම Galaxy A16 5G දුරකතනය වෙළඳපොළට නිකුත් කරද්දීම ප්‍රකාශ කළේ මේ ...

අද අප ජීවත් වන ලෝකය මතුපිටින් සාමකාමී ලෙස පෙනුනත්, තිරය පිටුපස ලෝක බලවතුන් අතර දරුණු, නොපෙනෙන ආර්ථික, තාක්ෂණික සහ යුධමය සටනක් ක්‍රියාත්මක වෙමින් පවතිනවා. පෘථිවියේ බලය තමන් සතු කරගැනීම සඳහා ඇමරිකා එක්සත් ජනපදය, රුසියාව සහ චීනය වැනි සුපිරි බලවතුන් ක්‍රියාත්මක කරන රහසිගත උපාය මාර්ග මොනවාද? නූතන ලෝක දේශපාලනයේ සැබෑ තත්ත්වය මෙන්න. 1. ඩොලරයේ ආධිපත්‍යය සහ ආර්ථික යුද්ධය ලෝක බලය තීරණය කරන ප්‍රධානම සාධකය වන්නේ ආර්ථිකයයි. දශක ගණනාවක් තිස්සේ ලෝක වෙළඳාම පාලනය කළේ ඇමරිකානු ඩොලරය (US Dollar) මඟින්. නමුත් වර්තමානය වන විට චීනය, රුසියාව සහ BRICS සංවිධානයේ සෙසු රටවල් එකතු වී ඩොලරය වෙනුවට තමන්ගේම මුදල් ඒකක හරහා ගනුදෙනු කිරීමට පටන් ගෙන තිබෙනවා. මෙය ඇමරිකානු ආර්ථික බලයට එල්ල වූ ලොකුම අභියෝගයකි. 2. තාක්ෂණික අධිරාජ්‍යය සහ "චිප් යුද්ධය" (The Chip War) නූතන යුධ ශක්තිය තීරණය කරන්නේ හුදෙක් ටැංකි සහ මිසයිල මඟින් පමණක් නොවේ. සුපිරි පරිගණක, ඩ්‍රෝන යානා සහ කෘත්‍රිම බුද්ධිය (AI) ක්‍රියාත්මක කිරීමට අවශ්‍ය "මයික්‍රොචිප්" (Microchips) නිපදවීමේ බලය ලබා ගැනීමට ලෝක බලවතුන් විශාල සටනක නිරත වෙනවා. විශේෂයෙන...

Voyager යානා අදින් වසර 48කට පෙර, එනම් 1977 වසරේදී ඇමරිකාවේ NASA ආයතනය විසින් අභ්‍යවකාශයට යානා දෙකක් මුදා හැරියා. ඒ තමයි Voyager 1 සහ Voyager 2. මිනිසා විසින් මෙතෙක් නිර්මාණය කරන ලද, මනුෂ්‍ය වර්ගයාගෙන් දුරස්ම ප්‍රදේශයක ගමන් කරන එකම මිනිස් නිෂ්පාදනයන් වන්නේ මේ යානා යුගලයි. අද වන විට මේ යානා පෘථිවියේ සිට කිලෝමීටර බිලියන විසි ගණනක් ඈතින්, සූර්යයාගේ බලපෑම සීමාවන "අන්තර් තාරකා අවකාශයේ" (Interstellar Space) ගමන් කරමින් පවතිනවා. 1. වොයේජර් යානාවල මූලික අරමුණ කුමක්ද? මුලින්ම මේ යානා නිපදවූයේ අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කෙළවර පිහිටි බ්‍රහස්පති (Jupiter), සෙනසුරු (Saturn), යුරේනස් (Uranus) සහ නෙප්චූන් (Neptune) යන වායුමය යෝධ ග්‍රහලෝක ගවේෂණය කිරීමටයි. අප අද දකින සෙනසුරුගේ වළලු සහ බ්‍රහස්පතිගේ චන්ද්‍රයන්ගේ පැහැදිලි ඡායාරූප මුලින්ම අපට ලැබුණේ මේ වොයේජර් යානා හරහායි. 2. පිටසක්වල ජීවීන්ට පණිවිඩයක්: "රන් තැටිය" (The Golden Record) යම් දිනක බුද්ධිමත් පිටසක්වල ජීවී කොටසකට මේ යානය හමුවුවහොත්, ඔවුන්ට පෘථිවිය පිළිබඳව තොරතුරු සන්නිවේදනය කිරීම සඳහා වොයේජර් යානා තුළ විශේෂ රන් ආලේපිත තඹ තැටියක් (G...