අඟහරු මත මිනිස් ජනපද හදන්න පෙර පෘථිවියේ කළ බියකරු වීදුරු නගරයේ අත්හදා බැලීම

අඟහරු ලෝකේ ජීවත් වෙන්න කලින් පෘථිවියේ හදපු අපූරු "කෘතිම ලෝකය": Biosphere 2 හි කතාව

මිනිසා කියන්නේ හැමදාමත් අලුත් දේවල් හොයාගෙන යන්න කැමති ජීවියෙක්. පෘථිවියෙන් එහාට ගිහින් වෙනත් ග්‍රහලෝකයක, විශේෂයෙන්ම අඟහරු ග්‍රහයා මත මිනිස් ජනාවාස පිහිටුවන්න පුලුවන්ද කියන එක අද වෙද්දී ලෝකයේ තියෙන ලොකුම මාතෘකාවක්. හැබැයි මේ හීනය සැබෑ කරගන්න කලින්, මිනිස්සුන්ට වෙනත් ග්‍රහලෝකයක කෘතිම පරිසරයක් ඇතුළේ ජීවත් වෙන්න පුලුවන්ද කියලා බලන්න මීට අවුරුදු ගණනාවකට කලින් අපූරු පරීක්ෂණයක් කෙරුණා. ඒ තමයි ඇමරිකාවේ ඇරිසෝනා කාන්තාරයේ අක්කර 3.15 ක දැවැන්ත භූමියක ඉදිවුණු Biosphere 2 (බයෝස්ෆියර් 2) ව්‍යාපෘතිය.

"අඟහරු මත මිනිස් ජනාවාස තනන්නට පෙර, පෘථිවියේ කාන්තාරයක් මැද අක්කර තුනක වීදුරු මන්දිරයක සිරවී කල මහා ජීව විද්‍යාත්මක සටන."

මොකක්ද මේ Biosphere 2 කියන්නේ?

පෘථිවිය කියන්නේ අපේ පළවෙනි ජීව ගෝලය (Biosphere 1) නම්, මිනිසා විසින්ම නිර්මාණය කරපු දෙවැනි ජීව ගෝලය තමයි මේ Biosphere 2 කියන්නේ. මේක සම්පූර්ණයෙන්ම වාතය හෝ වෙනත් කිසිම දෙයක් පිටතින් ඇතුල් වෙන්න බැරි වෙන්න වීදුරු සහ වානේ වලින් වටකරපු දැවැන්ත සංවෘත පද්ධතියක්. මේ ඇතුළේ කුඩා වැසි වනාන්තරයක් (Rainforest), සාගරයක්, කොරල් පර, වගුරු බිම්, සවානා තණබිම්, කාන්තාරයක් සහ වගා බිම් පවා කෘතිමව නිර්මාණය කරලා තිබුණා.

පරීක්ෂණයේ ප්‍රධාන අරමුණ

අඟහරු හෝ හඳ මත මිනිසුන් පදිංචි කරවද්දී පිටතින් කිසිම උදව්වක් නැතුව, තමන්ම ඔක්සිජන්, කෑම බීම හදාගෙන, තමන්ගේම අපද්‍රව්‍ය ප්‍රතිචක්‍රීකරණය කරගෙන ජීවත් වෙන්න වෙනවා. අන්න ඒ වගේ ස්වයංපෝෂිත පරිසර පද්ධතියක් ඇතුළේ මිනිස්සුන්ට ලෙඩක් දුකක් නැතුව, මානසිකව වැටෙන්නේ නැතුව කොච්චර කල් ඉන්න පුලුවන්ද කියලා බලන එක තමයි මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වුණේ.

Biosphere 2 හි වැදගත් අවධීන් (Timeline)

1987 - 1991 : ඉදිකිරීම් කාලසීමාව
ඇමරිකාවේ ඇරිසෝනා කාන්තාරයේ අතිවිශාල මුදලක් වැය කරමින් මේ විස්මිත වීදුරු නගරය නිර්මාණය කෙරුණා.

1991 - 1993 : පළමු ප්‍රධාන මෙහෙයුම (Mission 1)
විද්‍යාඥයන් සහ පර්යේෂකයන් 8 දෙනෙක් (පිරිමි 4ක් සහ ගැහැණු 4ක්) වසර දෙකක කාලයක් සඳහා මේ ඇතුළට වෙලා බාහිර ලෝකයෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙන් වෙලා ජීවත් වීම ආරම්භ කළා.

1994 : දෙවැනි මෙහෙයුම සහ අභියෝග (Mission 2)
දෙවැනි කණ්ඩායමක් ඇතුළත් කළත්, ඇතුළත ඇතිවූ විවිධ මතභේද සහ කළමනාකරණ ප්‍රශ්න නිසා මාස කිහිපයකින් පරීක්ෂණය නතර කිරීමට සිදුවුණා.

2007 සිට අද දක්වා : විශ්වවිද්‍යාල පර්යේෂණ මධ්‍යස්ථානයක් වීම
දැන් මෙහි හිමිකාරිත්වය ඇරිසෝනා විශ්වවිද්‍යාලයට පවරා ඇති අතර, දේශගුණික විපර්යාස පිළිබඳ පරීක්ෂණ පවත්වන ලෝකයේ තියෙන වටිනාම විද්‍යාගාරයක් බවට පත්ව තිබෙනවා.

පරීක්ෂණය අසාර්ථක වුණේ ඇයි? අපට ලැබුණු පාඩම් මොනවාද?

පළමු මෙහෙයුමේදී විද්‍යාඥයන්ට ලොකු අභියෝග රැසකට මුහුණ දෙන්න වුණා. පද්ධතිය ඇතුළේ ඔක්සිජන් මට්ටම වේගයෙන් අඩු වෙන්න ගත්තා. ඒ වගේම වගාවන් පාලනය කරගන්න බැරි වුණ නිසා කෑම හිඟ වෙලා ඔවුන් දැඩි ලෙස කෙට්ටු වුණා. තවත් පැත්තකින් කුහුඹුවන් වැනි කෘමීන් බෝ වීම පාලනය කරගන්න බැරි වුණා. හැමදේටම වඩා එකම පිරිසක් කුඩා ඉඩක හිරවෙලා ඉද්දි ඇතිවුණු මානසික ආතතිය නිසා ඔවුන් අතර ගැටුම් ඇතිවුණා.

මේක සම්පූර්ණයෙන්ම සාර්ථක නොවුණත්, මේ මගින් විද්‍යාවට ලැබුණු දායකත්වය සුළුපටු නැහැ. ස්වභාවධර්මය කියන සංකීර්ණ පද්ධතිය කෘතිමව නිර්මාණය කරන එක කොච්චර අමාරුද කියලා මේකෙන් ඔප්පු වුණා.

අවසාන වශයෙන් ...

Biosphere 2 කියන්නේ මිනිසා අඟහරු වෙත යාමට පෙර තැබූ දැවැන්ත සහ නිර්භීත පියවරක්. සොබාදහමේ අගයත්, වෙනත් ග්‍රහලෝකයක ජීවත් වීමේ තියෙන බැරෑරුම්කමත් මේ අපූරු පරීක්ෂණය අපට කියා දෙනවා. අනාගතයේ දවසක මිනිස්සු ඇත්තටම අඟහරු මත ජනාවාස හැදුවොත්, ඒකේ ගෞරවයෙන් කොටසක් මේ Biosphere 2 ව්‍යාපෘතියටත් හිමිවිය යුතුමයි.