ස්ටෝන්හෙන්ජ් රහස විසඳෙයිද? සැතපුම් 3ක් ඈතින් මතුවූ වසර 5000ක් පැරණි ලී ස්ටෝන්හෙන්ජ් ආකෘතිය!

ලෝකයේ තියෙන අද්භූතම සහ විශ්මයජනක ඓතිහාසික නිර්මාණයක් තමයි එංගලන්තයේ පිහිටලා තියෙන ස්ටෝන්හෙන්ජ් (Stonehenge) ගල් කුළුණුවලින් යුත් ස්මාරකය. වසර දහස් ගණනක් තිස්සේ මේ මහා ගල් කුළුණු මෙතනට ගෙනාවේ කවුද, ඒවායින් කළේ මොනවාද කියන එක ලෝකයටම ලොකු ප්‍රහේලිකාවක් වුණා. හැබැයි මේ හැම ප්‍රශ්නයකටම උත්තර සපයන අපූරු සොයාගැනීමක් පසුගියදා බ්‍රිතාන්‍යයේ පුරාවිද්‍යාඥයන් පිරිසක් විසින් සිදුකර තිබෙනවා. ඒ තමයි දැනට තියෙන ස්ටෝන්හෙන්ජ් ස්මාරකයට වඩා අවුරුදු 500ක් විතර පැරණි, එහි මුල්ම සැලසුම (Prototype) ලෙස හැඳින්විය හැකි ලීයෙන් කළ සරල ආකෘතියක් සොයාගැනීමයි. කොහෙන්ද මේක හමුවුණේ? මේ අලුත් බිම්කඩ හමුවෙලා තියෙන්නේ ප්‍රධාන ස්ටෝන්හෙන්ජ් ස්මාරකයේ ඉඳලා සැතපුම් තුනක් (කිලෝමීටර් 5ක් විතර) ඈතින් පිහිටි බුල්ෆර්ඩ් (Bulford) කියන ප්‍රදේශයෙන්. බ්‍රිතාන්‍ය ආරක්ෂක අමාත්‍යාංශයේ නිවාස ව්‍යාපෘතියක් සඳහා භූමිය පරීක්ෂා කරද්දී තමයි "Wessex Archaeology" ආයතනයේ ප්‍රවීණ පුරාවිද්‍යාඥ පිල් හාඩින් (Phil Harding) ඇතුළු කණ්ඩායමට මේ අපූරු සාක්ෂි හමුවෙලා තියෙන්නේ. මුලින්ම සාමාන්‍ය වළවල් සමූහයක් වගේ පෙනුනත්, පසුව කරන ලද ගණනය කිරීම්වලින් හෙළිවුණේ මෙය විශ්වයේ සූර්ය ගමන හා බැඳුණු සුවිශේෂී මධ්‍යස්ථානයක් බවයි. ගල් වෙනුවට යෝධ ලී කණු දෙකක්! අද අපිට දකින්න ලැබෙන ස්ටෝන්හෙන්ජ් එකේ තියෙන්නේ මහා දැවැන්ත ගල් කුළුණු වුණාට, මීට අවුරුදු 5,000කට කලින් (ක්‍රි.පූ. 2950 දී විතර) නිර්මාණය වුණු මේ පැරණි ආකෘතියේ තිබිලා තියෙන්නේ මීටර් 120ක් විතර පරතරයකින් හිටවපු විශාල ලී කණු දෙකක් පමණයි. කාලයත් එක්ක ඒ ලී කණු දිරාපත් වෙලා ගියත්, පොළොවේ ඉතිරි වුණු සලකුණු සහ වළවල් පරීක්ෂා කිරීමෙන් විද්‍යාඥයන් සොයාගත්තේ මේ ලී කණු දෙක හරියටම පිහිටලා තිබුණේ වසරේ දිගම දිනය (Summer Solstice) සහ කෙටිම දිනය (Winter Solstice) සනිටුහන් වන සූර්ය උදාව සහ සූර්ය අස්තය කෙළින්ම පෙනෙන රේඛාවක බවයි. "පොළොවේ තිබුණු කුඩා වළවල් දෙකක් මට මීට අවුරුදු 5,000කට කලින් ජීවත් වුණු මිනිස්සු ගැන ලොකු කතාවක් කියනවා. ඒ මුළු සමාජයම හිතපු විදිහ, ඔවුන් හැසිරුණු විදිහ සහ ඔවුන් අහසට හා සූර්යයාට දැක්වූ ගෞරවය මේ සරල ලී කණුවලින් මනාව පැහැදිලි වෙනවා." සොයාගත් අනෙකුත් පුරාවස්තු මේ පැරණි භූමියෙන් ලී කණුවලට අමතරව තවත් වළවල් 48ක් විතර සොයාගෙන තියෙනවා. ඒව ඇතුළේ තිබිලා පැරණි මැටි බඳුන් කැබලි, සතුන්ගේ ඇටකටු සහ ගල් ආයුධ රැසක් හමුවී තිබෙනවා. විශේෂයෙන්ම සූර්යයාගේ හැඩයට කැපූ ඉතා දුර්ලභ ගල් පිහියක් (Flint Knife) ද මෙහි තිබී හමුවුණා. මේ සියල්ලෙන්ම පැහැදිලි වෙන්නේ එදා මිනිස්සු සූර්ය වන්දනාව හෝ සූර්ය උත්සව පැවැත්වීම සඳහා විශාල වශයෙන් මේ ස්ථානයට රොක් වී ඇති බවයි. සමහර විට ප්‍රධාන ස්ටෝන්හෙන්ජ් ස්මාරකය හදන්න ආපු කම්කරුවන් ලැගුම් ගත් තාවකාලික කඳවුරක් විදිහටත් මේ භූමිය භාවිත වෙන්න ඇති කියලා පුරාවිද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරනවා. අවසාන වශයෙන් ... මෙම සොයාගැනීමත් සමඟ පැහැදිලි වෙන්නේ ස්ටෝන්හෙන්ජ් යනු එක රැයකින් හෝ හදිසියේ කළ නිර්මාණයක් නොවන බවයි. මහා ගල් ස්මාරකය හැදීමට පෙර ඔවුන් සරල ලී ආකෘති මඟින් සූර්යයාගේ ගමන පිළිබඳව වසර ගණනාවක් තිස්සේ පර්යේෂණ කර, අත්හදා බැලීම් සිදුකර තිබෙනවා. ඒ කියන්නේ අතීත මිනිසා අප සිතනවාට වඩා ඉතා දියුණු තාරකා විද්‍යාත්මක සහ ජ්‍යාමිතික දැනුමකින් සන්නද්ධව සිටි බවට මේ "ලී ස්ටෝන්හෙන්ජ්" ආකෘතිය නොබිඳිය හැකි සාක්ෂියක් සපයනවා.