අපේ මන්දාකිණියේ හදවත ගැහෙන "කළු කුහරය" : සජිටේරියස් A* (Sagittarius A*) ගැන ඔබ නොදන්නා රහස්!

අභ්‍යවකාශය කියන්නේ හැමදාමත් අපිට පුදුම දේවල් ඉතිරි කරපු තැනක්. හැබැයි මෑත ඉතිහාසයේ විද්‍යාඥයන් සොයාගත්ත ලොකුම සහ පුදුමාකාරම රහසක් ගැන තමයි අද අපි කතා කරන්න යන්නේ. අපේ සූර්යයා වගේ මිලියන 4ක ගුණයක ස්කන්ධයක් තියෙන, හැබැයි කිසිම සද්දයක් බද්දයක් නැතුව නිශ්ශබ්දව බලාගෙන ඉන්න මහා දැවැන්තයෙක් අපේ ක්ෂීරපථය (Milky Way) මන්දාකිණියේ හදවත මැද හැංගිලා ඉන්නවා. ඒ තමයි "සජිටේරියස් A*" (Sagittarius A*) කළු කුහරය. කවුද මේ සජිටේරියස් A*? පෘථිවියේ ඉඳන් ආලෝක වර්ෂ 27,000ක් ඈතින්, අපේ මන්දාකිණියේ හරියටම මැද තමයි මේ සුපිරි කළු කුහරය පිහිටලා තියෙන්නේ. මේක කොච්චර ලොකුද කියනවා නම්, අපේ සූර්යයා වගේ තරු මිලියන 4ක් එකතු කරලා හැදුවා වගේ දැවැන්ත ස්කන්ධයක් මීට අයිතියි. 2022 වර්ෂයේදී "ඉවෙන්ට් හොරයිසන් ටෙලස්කෝපය" (Event Horizon Telescope) මගින් මේ කළු කුහරයේ පළමු ඡායාරූපය ලෝකයට මුදාහරිනකම්ම, මේක අභ්‍යවකාශයේ හැංගිලා තිබුණු අභිරහසක්. "අපේ ක්ෂීරපථ මන්දාකිණියේ හදවත මැද, සූර්යයා මෙන් මිලියන 4ක ස්කන්ධයක් ඇති, ආලෝක වර්ෂ 27,000ක් ඈතින් පිහිටි සජිටේරියස් A* කළු කුහරයේ පළමු ඡායාරූපය විද්‍යාඥයන් විසින් අනාවරණය කරගෙන ඇත." මේ ඡායාරූපය ගත්තේ කොහොමද? කළු කුහරයකින් ආලෝකය පවා පිටතට එන්නේ නැති නිසා ඒක කෙලින්ම ඡායාරූපගත කරන්න බැහැ. ඉතින් විද්‍යාඥයන් කළේ ලෝකය වටා විසිරිලා තිබුණු ප්‍රබල රේඩියෝ ටෙලස්කෝප කිහිපයක් එකට එකතු කරලා පෘථිවිය තරම් ලොකු එකම වර්චුවල් ටෙලස්කෝපයක් නිර්මාණය කරපු එකයි. ඒ හරහා කළු කුහරය වටා ඇති රත්වූ වායූන්ගෙන් නිකුත් වන ආලෝකය හසු කරගෙන තමයි මේ ඓතිහාසික පින්තූරය නිර්මාණය කළේ. අවසාන වශයෙන් ... සජිටේරියස් A* කියන්නේ විශ්වයේ තියෙන අසිරිමත් වගේම බියකරු නිර්මාණයක්. තමන් වෙතට එන ඕනෑම ආලෝක කිරණක් පවා ගිලගන්නා මේ මහා කළු කුහරය, අපේ මන්දාකිණියේ පැවැත්මටත් යම් බලපෑමක් කරනවා. තාක්ෂණයේ දියුණුවත් එක්ක මෙවැනි විශ්වීය අභිරහස් එකින් එක විසඳෙන අනාගතය තවත් විශ්මයජනක වනු නොඅනුමානයි