NASA ආයතනයේ ලොකුම අර්බුදය: ඉලොන් මස්ක්ගේ SpaceX මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීමට සිදුවීම

ලෝකයේ අංක එකේ අභ්‍යවකාශ ආයතනය වන ඇමරිකාවේ NASA ආයතනය සතුව පෘථිවිය වටා කක්ෂගතව ඇති ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය (ISS) වෙත ගගනගාමීන් රැගෙන යාම සඳහා තමන්ගේම කියා කිසිදු ක්‍රමවේදයක් (Spacecraft) තවමත් නොමැති බව ඔබ දන්නවාද? වසර ගණනාවක සිට පවතින මෙම අර්බුදය නිසා ඇමරිකානු රජයට සහ NASA ආයතනයට, ඉලොන් මස්ක්ගේ SpaceX සමාගම සතු Crew Dragon කැප්සියුල මත සම්පූර්ණයෙන්ම යැපීමට සිදු වී තිබෙනවා. මෙම තත්ත්වය නුදුරේදීම අවසන් වන ලකුණක් ද පෙනෙන්නට නැහැ. 1. NASA ආයතනයට මොකද වුණේ? 2011 වසරේදී NASA ආයතනය සතු ව තිබූ ප්‍රසිද්ධ "Space Shuttle" (අභ්‍යවකාශ ෂටල) ව්‍යාපෘතිය සම්පූර්ණයෙන්ම නතර කර දමනු ලැබුවා. ඉන්පසුව ඇමරිකාවට තමන්ගේම කියා ගගනගාමීන් අභ්‍යවකාශයට යැවීමේ හැකියාව අහිමි වුණා. එතැන් සිට වසර 9ක් යනතුරු (2020 දක්වා) ඇමරිකානු ගගනගාමීන්ව අභ්‍යවකාශයට යැවීම සඳහා NASA ආයතනයට සිදු වුණේ තමන්ගේ පරම හතුරා වන රුසියාවේ "Soyuz" යානා වල ආසන මුදලට මිලදී ගැනීමටයි. ඒ සඳහා ඔවුන් රුසියාවට ඩොලර් මිලියන සිය ගණනක් ගෙවනු ලැබුවා. 2. ඉලොන් මස්ක් සහ SpaceX ආගමනය රුසියාව මත යැපීම නතර කිරීම සඳහා NASA ආයතනය විසින් ඇමරිකාවේ පුද්ගලික සමාගම් දෙකකට අභ්‍යවකාශ යානා නිපදවීමේ කොන්ත්‍රාත්තුවක් ලබා දුන්නා. ඒ SpaceX සමාගමට සහ සුප්‍රසිද්ධ Boeing සමාගමටයි. මෙහිදී ඉලොන් මස්ක්ගේ SpaceX සමාගම ඉතාමත් සාර්ථකව ඔවුන්ගේ "Crew Dragon" යානය නිපදවා 2020 වසරේ සිට සාර්ථකව NASA ගගනගාමීන්ව අභ්‍යවකාශයට රැගෙන යාම ආරම්භ කළා. එතැන් සිට මේ දක්වා ඇමරිකාවට ඇති එකම ගැලවුම්කරුවා වී ඇත්තේ SpaceX සමාගමයි. 3. බෝයිං (Boeing) සමාගමේ අසාර්ථකත්වය NASA ආයතනය බලාපොරොත්තු වුණේ SpaceX සමාගම වගේම Boeing සමාගමේ "Starliner" යානයත් මේ වැඩේට දායක කරගෙන, සමාගම් දෙකක් හරහා සමතුලිතතාවයක් තබා ගැනීමටයි. නමුත් බෝයිං සමාගමේ යානය තාක්ෂණික දෝෂ (Helium leaks සහ Thruster issues) රැසකට මුහුණ දුන් අතර, මෑතකදී සිදුකළ පරීක්ෂණ චාරිකාවකදී එහි ගිය ගගනගාමීන් දෙදෙනාට අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානයේ සිරවීමට පවා සිදු වුණා. අවසානයේ ඔවුන්ව බේරාගෙන පෘථිවියට රැගෙන ඒමට සිදු වුණේ ද SpaceX යානයක් මඟිනි. 4. අනාගත අවදානම කුමක්ද? මේ වන විට NASA ආයතනය සම්පූර්ණයෙන්ම එකම එක පුද්ගලික සමාගමක් (SpaceX) මත පමණක් යැපීම විශාල ජාතික ආරක්ෂක සහ උපායමාර්ගික අවදානමක් ලෙස ඇමරිකානු ආරක්ෂක අංශ පවා පෙන්වා දෙනවා. යම් හෙයකින් ඉදිරියේදී SpaceX යානයක කිසියම් අනතුරක් හෝ තාක්ෂණික දෝෂයක් මතු වුවහොත්, ඇමරිකාවට නැවතත් අභ්‍යවකාශයට යාමේ හැකියාව සම්පූර්ණයෙන්ම ඇනහිටිනු ඇත.