පසිෆික් සාගරයේ අවදිවන නිද්‍රාශීලී යෝධයා: "එල් නිනෝ" නැවත පැමිණීමේ මහා අනතුරු ඇඟවීම NASA සමාගම හෙළි කරයි!

මතුපිටින් සාමකාමීව පෙනෙන මහා සාගරය ඇතුළත, මුළු මහත් පෘථිවියේම දේශගුණය උඩුයටිකුරු කළ හැකි මහා බලවේගයන් සැඟව තිබේ. මෑතකදී NASA ආයතනයේ චන්ද්‍රිකා නිරීක්ෂණ මඟින් ශාන්තිකර (පසිෆික්) සාගරයේ සමක කලාපය හරහා ගමන් කරන දැවැන්ත සාගර ජල නැගීමක් (Ocean Swell) හඳුනාගෙන තිබේ. දේශගුණ විද්‍යාඥයන් පවසන අන්දමට මේ සලකුණු කරන්නේ ලෝකයේ දරුණුම දේශගුණික පෙරළියක් වන "එල් නිනෝ" (El Niño) රටාවේ නැවත පැමිණීමයි. මෙය හුදෙක් සාගර රළ නැගීමක් නොව, ඉදිරි වසරවලදී ලෝකයේ ආර්ථිකයට, කෘෂිකර්මාන්තයට සහ මිනිස් ජීවිත මිලියන ගණනකට සෘජුවම බලපෑම් කළ හැකි දේශගුණික කාල බෝම්බයකි. 1. NASA චන්ද්‍රිකා ඇසට හසු වූ "කෙල්වින් රළ" (Kelvin Waves) NASA ආයතනයේ සහ යුරෝපා අභ්‍යවකාශ ආයතනයේ ඒකාබද්ධ Sentinel-6 Michael Freilich චන්ද්‍රිකාව මඟින් ලබාගත් දත්ත වලට අනුව, පසිෆික් සාගරයේ බටහිර දෙස සිට නැගෙනහිර දෙසට (ඇමරිකානු මහද්වීප දෙසට) ගමන් කරන දැවැන්ත "කෙල්වින් රළ" හඳුනාගෙන ඇත. මේවා සාමාන්‍යයෙන් අප මුහුදු වෙරළේ දකින රළ වර්ග නොවේ. මේවා සාගර මතුපිටින් සෙන්ටිමීටර 5 සිට 10 දක්වා පමණක් උසින් යුත්, නමුත් කිලෝමීටර දහස් ගණනක් පුරා විහිදෙන, සාගරයේ ගැඹුරු උණුසුම් ජල ස්කන්ධයන් ඉදිරියට තල්ලු කරන මහා ජල තරංගයන් ය. උණුසුම් ජලය ප්‍රසාරණය වන නිසා චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණයට සාගර මතුපිට උස මැනීමෙන් මෙය හඳුනාගත හැකිය. මේවා එල් නිනෝ තත්ත්වයක ප්‍රධානතම පූර්ව සලකුණ ලෙස සැලකේ. 2. මොකක්ද මේ එල් නිනෝ (El Niño) කියන්නේ? සාමාන්‍ය තත්ත්වයකදී පසිෆික් සාගරයේ හමන වාණිජ සුළං (Trade Winds) මඟින් උණුසුම් ජලය ආසියාව දෙසට තල්ලු කරයි. නමුත් එල් නිනෝ තත්ත්වයකදී සිදු වන්නේ මෙහි අනෙක් පැත්තයි. මෙම සුළං අඩපණ වන අතර, බටහිර පැත්තේ ඇති මහා උණුසුම් ජල කඳ නැගෙනහිර පසිෆික් කලාපය දෙසට ගලා එන්නට පටන් ගනී. මෙහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස සාගර ජලයේ උෂ්ණත්වය සාමාන්‍ය මට්ටමට වඩා ඉහළ යන අතර, එය මුළු පෘථිවියේම වායුගෝලීය සංසරණය සහ වැසි රටාවන් සම්පූර්ණයෙන්ම වෙනස් කරයි. ගැඹුරු දේශගුණික සත්‍යය: එල් නිනෝ යනු හුදෙක් ස්වභාවික චක්‍රයක් පමණක් නොවේ. මිනිසා විසින් සිදුකරන හරිතාගාර වායු විමෝචනය නිසා දැනටමත් උණුසුම් වී ඇති පෘථිවිය මතට එල් නිනෝ තත්ත්වයක් පැමිණීම, "ගින්නට පිදුරු දැමීමක්" බඳුය. විද්‍යාඥයන් අනතුරු අඟවන්නේ මින් පෙර නොවූ විරූ ලෙස ගෝලීය උෂ්ණත්වය ඉහළ යාමට මෙයින් මඟ පෑදිය හැකි බවයි. 3. ගෝලීය බලපෑම: එකම පෘථිවියක අන්ත දෙකක් එල් නිනෝ සක්‍රීය වීමත් සමඟ ලෝකය පුරා දේශගුණික අන්තයන් (Climate Extremes) නිර්මාණය වේ. ඇමරිකානු මහද්වීප: දකුණු ඇමරිකාවේ බටහිර වෙරළ තීරයට සහ ඇමරිකා එක්සත් ජනපදයේ දකුණු ප්‍රදේශවලට මහා වැසි සහ දරුණු ගංවතුර තත්ත්වයන් ඇති වේ. ආසියාව සහ ඕස්ට්‍රේලියාව: ඉන්දුනීසියාව, ඕස්ට්‍රේලියාව සහ දකුණු ආසියාතික රටවලට දරුණු වියළි කාලගුණයක්, ලැව්ගිනි සහ නියඟයන් ඇති වීමේ අවදානම ඉහළ යයි. 4. ශ්‍රී ලංකාවට මෙයින් වන බලපෑම කුමක්ද? දකුණු ආසියාතික රටක් ලෙස ශ්‍රී ලංකාවට එල් නිනෝ බලපෑම ඉතා සංකීර්ණ වේ. ඉතිහාස දත්ත වලට අනුව එල් නිනෝ සක්‍රීය වන වසරවලදී ලංකාවේ නිරිතදිග මෝසම් වැසි රටාවන්ට බාධා එල්ල වන අතර, රට අභ්‍යන්තරයේ දරුණු නියඟ තත්ත්වයන් ඇති විය හැකිය. මෙයින් අපේ රටේ වී වගාව ඇතුළු කෘෂිකර්මාන්තයට සෘජු බලපෑම් එල්ල වේ. ජල විදුලි උත්පාදනය අඩාල වීම නිසා බලශක්ති අර්බුද පවා නිර්මාණය විය හැකිය. කෙසේ වෙතත්, සමහර අවස්ථාවලදී ඊට ප්‍රතිවිරුද්ධ ලෙස නොමේරූ සහ අධික අකල් වැසි ඇති වීමේ අවදානමක් ද පවතී.