නෙප්චූන්ගේ අමුතු චන්ද්‍රයා

නෙප්චූන්ගේ අමුතු චන්ද්‍රයා: මහා විනාශයකින් බේරුණු තනි අසහාය සාක්ෂිකරුවා!

අභ්‍යවකාශය කියන්නේ හැමදාමත් අපිට අලුත් අභිරහස් මවන තැනක්. අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කෙළවරක පිහිටලා තියෙන, නිල් පාටින් දිදුලන නෙප්චූන් (Neptune) ග්‍රහලෝකය ගැන අලුත්ම විද්‍යාත්මක සොයාගැනීමක් දැන් ලෝකයේම අවධානය දිනාගෙන තියෙනවා. ඒ තමයි නෙප්චූන් වටා කක්ෂගත වෙලා තියෙන ඉතාමත් අමුතු හැසිරීමක් පෙන්නුම් කරන එක්තරා චන්ද්‍රයෙක් පිළිබඳ පුවත. විද්‍යාඥයන් විශ්වාස කරන්නේ මේ චන්ද්‍රයා අතීතයේ සිදුවූ මහා අභ්‍යවකාශ විනාශයකින් බේරුණු එකම එක සාක්ෂිකරුවා වෙන්න පුළුවන් කියලායි!

කවුද මේ "නෙරීඩ්" (Nereid)?

නෙප්චූන් ග්‍රහයාට අයිති මේ අමුතුම චන්ද්‍රයාගේ නම තමයි "නෙරීඩ්". මේ චන්ද්‍රයා අනිත් හැම චන්ද්‍රයෙකුටම වඩා වෙනස් වෙන්නේ එයා ගමන් කරන කක්ෂය (Orbit) නිසයි. සාමාන්‍යයෙන් චන්ද්‍රයෙක් ග්‍රහලෝකයක් වටා යන්නේ රවුම් හැඩයට සමාන කක්ෂයක වුණත්, නෙරීඩ් ගමන් කරන්නේ ඉතාමත් දිගටි, බිත්තරයක හැඩය ගත්තු (Highly Eccentric) කක්ෂයකයි. මේ නිසා එයා සමහර වෙලාවට නෙප්චූන්ට ගොඩක් ළං වෙනවා, තවත් වෙලාවකට ගොඩක් ඈතට යනවා.

"ඈත විශ්වයේ සැඟවුණු නෙප්චූන්ගේ නෙරීඩ් චන්ද්‍රයා, අතීතයේ සිදුවූ දරුණු ග්‍රහලෝක ඝට්ටනයක සහ මහා විනාශයක නිහඬ සාක්ෂිකරුවා බව විද්‍යාඥයෝ පවසති."

මහා විනාශයක එකම සාක්ෂිකරුවා වුණේ කොහොමද?

අලුත්ම පර්යේෂණවලට අනුව, නෙප්චූන් සතු විශාලම චන්ද්‍රයා වන "ට්‍රයිටන්" (Triton) කියන්නේ නෙප්චූන් ළඟ මුල ඉඳන්ම තිබ්බ චන්ද්‍රයෙක් නෙවෙයි. එය පිටතින් ඇවිත් නෙප්චූන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට අහුවුණු එකක්. ට්‍රයිටන් මෙහෙම කඩා වැදෙද්දී, නෙප්චූන් වටා මුලින්ම තිබ්බ පරණ චන්ද්‍ර පද්ධතිය සම්පූර්ණයෙන්ම විනාශ වෙලා, එකිනෙකා ගැටිලා කුඩුපට්ටම් වෙලා තියෙනවා. හැබැයි මේ මහා ව්‍යසනයෙන් බේරිලා, තවමත් තමන්ගේ පරණ උරුමය කියාපාමින් ඉතුරු වෙලා තියෙන්නේ නෙරීඩ් චන්ද්‍රයා විතරයි කියලා දැන් විද්‍යාඥයන් අනුමාන කරනවා.

නෙරීඩ්ගේ පරිණාමයේ කාලරේඛාව (Timeline)

• වසර බිලියන ගණනකට පෙර: නෙප්චූන් සතුව සාමාන්‍ය චන්ද්‍ර පද්ධතියක් පැවතීම (නෙරීඩ් ද ඇතුළුව).
• කඩා වැදීමේ අවධිය: කූපර් පටියෙන් (Kuiper Belt) පැමිණි දැවැන්ත "ට්‍රයිටන්" චන්ද්‍රයා නෙප්චූන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණයට හසුවීම.
• මහා විනාශය (The Apocalypse): ට්‍රයිටන්ගේ ආගමනයත් සමඟ පැරණි චන්ද්‍රයන් එකිනෙකා ගැටී විනාශ වීම.
• නෙරීඩ්ගේ දිවි බේරාගැනීම: ගැටුම් මැදින් නෙරීඩ් චන්ද්‍රයා ඈත අසාමාන්‍ය කක්ෂයකට විසිවී විනාශයෙන් බේරී යාම.
• වර්තමානය: පැරණි පද්ධතියෙන් ඉතිරි වූ එකම "සිහිවටනය" ලෙස නෙරීඩ් නෙප්චූන් වටා තවමත් ගමන් කිරීම.

අවසාන වශයෙන්, නෙරීඩ් චන්ද්‍රයාගේ මේ අමුතු හැසිරීම සහ පැවැත්ම අපිට කියා දෙන්නේ අපේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ අතීතය සන්සුන් එකක් නොවන බවයි. එය දරුණු ගැටීම් සහ මහා විනාශයන්ගෙන් පිරුණු එකක්. විශ්වයේ මෙවැනි අභිරහස් සෙවීම හරහා අපේ පෘථිවියේ උපත සහ අනාගතය ගැනත් වැදගත් තොරතුරු රැසක් අනාවරණය කරගන්න අපිට පුළුවන් වෙනවා.

Tags: Space, Astronomy, Neptune, Nereid, Science, Sinhala